DNA examenoefening VWO

DNA

Virussen zijn niet in staat zichzelf te vermenigvuldigen. Ze gebruiken hiervoor een gastheercel. Een aantal delen van de gastheercel zijn:
1 DNA moleculen;
2 tRNA moleculen;
3 ribosomen;
4 mitochondriën.

Welk(e) van deze onderdelen van de gastheer is of zijn direct betrokken bij de vermenigvuldiging van het virus? Schrijf het juiste nummer of de juiste nummers op.
1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
Suzanne onderzoekt het cytomegalovirus, een dubbelstrengs-DNA virus. Zij heeft van een stukje DNA van vijftig nucleotiden de basenvolgorde bepaald. Door dit stukje DNA wordt een polypeptide gecodeerd. De basenvolgorde is (in blokjes van tien basen weergegeven):
3’ GCGCGCGCGC TATAAAGGAA TTACCCGAGG TAGTCCGACA CTTTTTTTAT 5’

Bij welke base begint de code? Schrijf het nummer van de base op.
Suzanne onderzoekt het cytomegalovirus, een dubbelstrengs-DNA virus. Zij heeft van een stukje DNA van vijftig nucleotiden de basenvolgorde bepaald. Door dit stukje DNA wordt een polypeptide gecodeerd. De basenvolgorde is (in blokjes van tien basen weergegeven):
3’ GCGCGCGCGC TATAAAGGAA TTACCCGAGG TAGTCCGACA CTTTTTTTAT 5

Bepaal de polypeptideketen die door dit stukje viraal DNA gecodeerd wordt. Schrijf alleen de afkortingen van de aminozuren in de juiste volgorde op.
Dus bijvoorbeeld: gly-arg-arg-met
DNA fingerprints die gebruikt worden in de rechtszaal lijken een beetje op de streepjescodes zoals je die op produkten in de supermarkten aantreft. Het patroon van de streepjes in een fingerprint komt overeen met
1. de aanwezigheid van DNA-fragmenten van verschillende grootte
2. de volgorde van de genen op bepaalde chromosomen
3. de aanwezigheid van dominante en recessieve allelen voor bepaalde eigenschappen
4. de erfelijke aanleg voor misdadig gedrag
5. de volgorde van basen in een bepaald gen
Op een bepaald moment wordt ergens in een een cel de nucleotide GAT gepaard aan de nucleotide CUA. Deze paring treedt op
1. als een mRNA codon paart met een tRNA anticodon
2. tijdens translatie (aflezen mRNA in ribosoom)
3. in een dubbelstreng DNA molecuul
4. tijdens transcriptie (omzetten DNA-code in RNA-code)
5. Deze vraag is niet te beantwoorden met deze informatie
Stel dat er bij de replicatie van het DNA in een cel een fout wordt gemaakt waardoor er ergens in een gen in plaats van een A een T wordt ingebouwd.
Welk effect verwacht je op de cel?
1. Elk nieuw gevormd eiwit zal een verkeerd aminozuur bevatten.
2. Elk nieuw gevormd eiwit zal een aminozuur te weinig bevatten
3. Een bepaald eiwit kan een verkeerd aminozuur bevatten.
4. Een bepaald eiwit kan een totaal verkeerde aminozuurvolgorde bevatten
5. Een bepaald eiwit kan een aminozuur missen
De nucleotide volgorde van een bepaald DNA codon is GTA. Een mRNA molecuul met de complementaire streng ontstaat via transcriptie van dat DNA codon. Bij de eiwitsynthese paart een tRNA codon met het mRNA codon.
Wat is de nucleotide volgorde van dit tRNA anticodon?
1. GTA
2. GUA
3. CAU
4. CUT
5. CAT
Een onderzoeker ontdekte dat een bepaalde mutatie in een gen geen invloed had op (de vorming van) het eiwit dat door het betreffende gen werd gecodeerd.
De betreffende mutatie omvatte waarschijnlijk
1. een verwijdering van het totale gen
2. een verandering in het startcodon
3. een verwijdering van een enkele nucleotide
4. een vervanging van een enkele nucleotide
5. een invoeging van een extra nucleotide
Aan welke van deze voorwaarde moet voldaan worden zodat reparatie van DNA mogelijk is?
1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
1. A
2. B
3. C
4. D
5. E
6. F
1. A
2. B
3. C
4. D
1. A
2. B
3. C
4. D
5. E
6. F
1. A
2. B
3. C
Kan het nucleotide uit afbeelding 12 alleen aan het '3 eind of alleen aan het '5 eind of aan beide kanten van een groeiende DNA-keten worden aangebouwd?
1. alleen aan het '3 eind
2. alleen aan het '5 eind
3. aan beide eindes
1. A
2. B
3. C
Geef alleen de basenvolgorde van dit codon.
1. A
2. B
3. C
4. D
5. E
6. F
1. A
2. B
3. C
4. D
1. A
2. B
3. C
4. D
1. replicatie = p
  transcriptie = r
  translatie = q
2. replicatie = p
  transcriptie = q
  translatie = r
3. replicatie = r
  transcriptie = p
  translatie = q
4. replicatie = r
  transcriptie = q
  translatie = p
5. replicatie = q
  transcriptie = p
  translatie = r
6. replicatie = q
  transcriptie = r
  translatie = p
1. A
2. B
3. C
4. D
5. E
Welke bewering is zeker juist?
1. 1
2. 2
3. 3
Welke letter zou je met zin 1 combineren?
Welke letter zou je met zin 2 combineren?
Welke letter zou je met zin 3 combineren?
Welke letter zou je met zin 4 combineren?
1. A
2. B
3. C
4. D
1. A
2. B
3. C
4. D
1. A
2. B
3. C
4. D
5. E
1. A
2. B
3. C
4. D
5. E
1. A
2. B
3. C
4. D
Wat is de '5 kant?
1. GUA
2. UAU
Escherichia coli leeft in de dikke darm van onder andere de mens. Deze bacterie heeft vijf structurele genen die coderen voor enzymen die betrokken zijn bij de synthese van het aminozuur tryptofaan. Bij aanwezigheid van voldoende tryptofaan, worden deze genen tegelijkertijd ’uitgezet’. Als de gastheer van deze bacterie voedsel heeft gegeten dat weinig of geen tryptofaan bevat, worden de vijf genen weer actief en maakt de bacterie het aminozuur zelf.
In afbeelding 9 is schematisch de productie weergegeven van de enzymen die betrokken zijn bij de synthese van tryptofaan (trp).

Geef de vakterm voor het proces dat in afbeelding 9 met X wordt aangeduid.
Escherichia coli leeft in de dikke darm van onder andere de mens. Deze bacterie heeft vijf structurele genen die coderen voor enzymen die betrokken zijn bij de synthese van het aminozuur tryptofaan. Bij aanwezigheid van voldoende tryptofaan, worden deze genen tegelijkertijd ’uitgezet’. Als de gastheer van deze bacterie voedsel heeft gegeten dat weinig of geen tryptofaan bevat, worden de vijf genen weer actief en maakt de bacterie het aminozuur zelf.
In afbeelding 9 is schematisch de productie weergegeven van de enzymen die betrokken zijn bij de synthese van tryptofaan (trp).

Geef de vakterm voor het proces dat in afbeelding 9 met Y (eiwitsynthese) wordt aangeduid.
Escherichia coli leeft in de dikke darm van onder andere de mens. Deze bacterie heeft vijf structurele genen die coderen voor enzymen die betrokken zijn bij de synthese van het aminozuur tryptofaan. Bij aanwezigheid van voldoende tryptofaan, worden deze genen tegelijkertijd ’uitgezet’. Als de gastheer van deze bacterie voedsel heeft gegeten dat weinig of geen tryptofaan bevat, worden de vijf genen weer actief en maakt de bacterie het aminozuur zelf.
In afbeelding 9 is schematisch de productie weergegeven van de enzymen die betrokken zijn bij de synthese van tryptofaan (trp).

Uit welk type stoffen is een repressor opgebouwd?
1. aminozuren
2. nucleotiden
3. sachariden
4. vetzuren
Escherichia coli leeft in de dikke darm van onder andere de mens. Deze bacterie heeft vijf structurele genen die coderen voor enzymen die betrokken zijn bij de synthese van het aminozuur tryptofaan. Bij aanwezigheid van voldoende tryptofaan, worden deze genen tegelijkertijd ’uitgezet’. Als de gastheer van deze bacterie voedsel heeft gegeten dat weinig of geen tryptofaan bevat, worden de vijf genen weer actief en maakt de bacterie het aminozuur zelf.
In afbeelding 9 is schematisch de productie weergegeven van de enzymen die betrokken zijn bij de synthese van tryptofaan (trp).

Over het aan- en uitzetten van de vijf genen die coderen voor enzymen die betrokken zijn bij de productie van tryptofaan in E. coli, worden de volgende beweringen gedaan:
1 De repressor wordt in een inactieve vorm geproduceerd en blijft inactief in afwezigheid van tryptofaan;
2 De actieve vorm van de repressor bindt zich aan de operator waardoor het operon inactief wordt;
3 Als de operator in de ’uit-stand’ staat, is er geen mRNA-productie van het operon.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?
1. 1
2. 2
3. 3
Afbeelding 5 geeft een tRNA-molecuul en een deel van een mRNA-molecuul weer.Aan ieder type tRNA wordt een specifiek aminozuur gebonden.

Welk aminozuur is gebonden aan het tRNA van afbeelding 5?
1. fenylalanine
2. glutaminezuur
3. leucine
4. lysine
Genen bestaan behalve uit gedeelten die coderen voor aminozuren (exons) uit niet-coderende fragmenten (introns). Deze introns worden bij de vorming van functioneel mRNA uit pre-mRNA met behulp van enzymen weggeknipt, waardoor alleen de exons overblijven die aan elkaar worden gekoppeld. Die enzymen knippen op plaatsen met een bepaalde reeks basen in het RNA. In de afbeelding is schematisch een willekeurig gen met introns en exons afgebeeld. Te zien is hoe vanuit het gen in vier stappen het eiwit P wordt gemaakt.

Welke van de volgende beweringen over de genummerde delen in de afbeelding is juist ?
1. De hoeveelheid thymine in (1) is gelijk aan die in (2).
2. Functioneel mRNA wordt aangegeven met (3).
3. Het aantal aminozuren in (5) is gelijk aan het aantal nucleotiden in (3).
4. Het proces tussen (3) en (5) vindt plaats in de kern.
Bij het sporenonderzoek na een misdrijf kan een DNA-fingerprint soms leiden tot identificatie van de dader. Ook bij onderzoek naar familierelaties kunnen fingerprints duidelijkheid verschaffen. Voor het maken van een DNA-fingerprint wordt repetitief niet-coderend DNA gebruikt.

In onderstaande afbeelding is een deel van de nucleotidenvolgorde van chromosoom 7 van een persoon afgebeeld. Van de nucleotiden zijn alleen de stikstofbasen door letters weergegeven.
In dit deel bevindt zich een STR-locus. Bij de mens zijn dertien verschillende allelen van deze locus bekend, variërend van 6 tot 15 repeats.

Wat is de basenvolgorde van de repeat in dit allel?
A. ttt
B. tata
C. gata
D. tagat
E. atagatagat
1. ttt
2. tata
3. gata
4. tagat
5. atagatagat
Met behulp van restrictie-enzymen kunnen STR-loci uit het DNA worden geknipt. In onderstaande afbeelding is een deel van een DNA-molecuul schematisch weergegeven.

In de afbeelding zijn met pijlen vier plaatsen aangegeven waar de verbinding in een nucleotidenketen kan worden verbroken.

Welke pijl geeft een plaats aan waar door een restrictie-enzym de verbinding wordt verbroken?
1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
Met behulp van gel-elektroforese kan een DNA-fingerprint worden gemaakt. Het maken van DNA-fingerprints wordt onder andere toegepast bij de analyse van familierelaties.
In onderstaande afbeelding is het resultaat weergegeven van de DNA-analyse van één STR-locus van een gezin met vier kinderen. Van deze locus zijn veel allelen bekend, maar bij deze zes personen komen slechts vier verschillende allelen voor. Elke band correspondeert met één allel. Een van de kinderen is uit een eerder huwelijk van de moeder.

Van welk kind is de man niet de biologische vader?
1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
Het enzym telomerase bestaat uit twee delen: een eiwitgedeelte en een RNAstreng met ca 450 nucleotiden waarin zich de code CCCAAUCCC bevindt. In onderstaande afbeelding is dit schematisch weergegeven.

Het telomerase gebruikt een deel van zijn nucleotidenvolgorde (CCCAAUCCC) als matrijs om de ouderstreng (de matrijsstreng) te verlengen in de 5’3’ richting, telkens met de nucleotiden TTAGGG.
Het actieve deel van de RNA-streng bevat een extra drietal cytosine nucleotiden met een andere functie.

Wat zal de functie zijn van het drietal cytosine nucleotiden in het actieve deel van het telomerase-RNA?
1. Aanhechting aan het DNA van de ouderstreng mogelijk maken.
2. Beëindigen van het aflezen van de RNA-streng.
3. Het is een deel van de matrijs voor het volgende telomeerfragment.